Таямніцы Караткевіча: новыя знаходкі

Раней мне даводзілася распавядаць, што да пошукаў «таямніц Караткевіча» мяне падштурхнула прачытанне ягоных твораў з пазіцыі краязнаўцы, пасля чаго старонкі белага томіка з яго вядомага першага Збору твораў былі перакладзеныя дзесяткамі паперак-закладак. Закладкі пазначалі месцы, дзе, як мне здавалася, гаварылася пра тое, што не было простай літаратурнай прыдумкай, а мая ўвага з тае пары была накіраваная на пошук згаданых Караткевічам з'яў і падзей у сапраўднае гісторыі Беларусі.
Уладзімір Караткевіч пад час апошняй вандроўкі. Фота 1984 года

Першым знайшоўся «фашчаўскі ёлуп», які трапіў у літаратуру праз сцэну знаёмства Алеся Загорскага з Кастусём Каліноўскім у рамане «Каласы пад сярпом тваім» і які, пэўна, дагэтуль стаіць на ўскраіне вёскі Фашчаўкі ў Шклоўскім раёне. Насамрэч гэта складзеная з чырвонай цэглы высокая калона, наверсе якой размешчаная знявечаная часам і непагодай драўляная скульптура, стан якой у той момант, калі мне давялося яе пабачыць, не дазваляў рабіць хаця б аддаленыя здагадкі пра яе першапачатковы выгляд.

З тае пары я не мог ставіцца да твораў Караткевіча толькі як да мастацкай прозы. Мне нават падалося, што я зразумеў грандыёзную задуму земляка – схаваць да пары і для нацыянальна свядомага чытача згадкі пра тое, што ён сам ведаў, але мусіў хаваць ад цэнзараў і ворагаў беларушчыны. Ён верыў, што прыдзе час, і тое, што падавалася большасці ягоных сучаснікаў аджылым і нецікавым, патрапіць у цэнтр увагі ў незалежнай краіне. Таму пазней, пасьля знойдзенага «ёлупа» ды шэрагу іншых знаходак, не дужа здзівіла пабачаная ў кніжцы пра сярэдневечнае рыцарства згадка пра «дзікае паляванне» як пра неад'емны элемент «многіх еўрапейскіх міфалагічных традыцый». Наяўнасць у хаце «універсальнага даведніка» – Інтэрнэта яшчэ больш спрасціла справу. Высветлілася, што прынамсі з 1092 года (калі ў Парыжы святаром, які вяртаўся пасля наведвання хворага, была пабачаная і пазьней апісаная працэсія прывідаў) па ўсёй Заходняй Еўропе пра «дзікае паляваньне» згадвалі тады, калі моцны вецер пачынаў раўсці з неба, гнуць дрэвы долу ды зносіць дахі з хат. У такі час людзі нібыта бачылі, як па небе рухаецца кавалькада прывідных вершнікаў са зграяй прывідных сабак, а на чале кавалькады бязгучна ляціць на сваім кані Дзікі Паляўнічы.

Паводле даследчыка і аднаго з кіраўнікоў неаязычніцкай суполкі «Вера» («ТhеТrоth») Квельдульфа Гундарсана, у заспетага такім «дзікім паляваньнем» падарожнага быў толькі адзін спосаб уратавацца – трэба было кінуцца пасярод дарогі тварам у зямлю і моўчкі трываць халодныя дотыкі прывідных ганчакоў.

З'яўленне на людскія вочы «дзікага палявання», паводле таго, што напісана ў Вольнай Энцыклапедыі «Wikipedi», сведчыла пра набліжэнне нейкай бяды, вайны або паморку або, у лепшым выпадку, смерці відавочцы. Больш за тое, «дзікае паляванне» магло забраць відавочцу разам з сабою ў Краіну Мёртвых.

«Дзікае паляванне» часта згадвалася падчас «вядзьмарскіх працэсаў» у сярэдневечнай Еўропе, тым больш, што ў Нямеччыне лічылася, што ім кіруе жанчына. У Брытаніі меркавалі, што на чале палявання ляцціць дзікі дух у мужчынскім абліччы, які, на думку даследчыкаў мясцовай паганскай традыцыі, вядзе сваё паходжанне ад паганскага духа ўрадлівасці. Вядомыя рэальныя людзі, што паводле старажытных паданняў, нібыта вялі за сабой «дзікае паляванне». Сярод гэтых асоб называлі Караля Артура і вядомага пірата Фрэнсіса Дрэйка. Вобраз Дзікага Паляўнічага (Неrnе thе Нuntег) выкарыстаны Шэкспірам у «Віндзорскіх свавольніцах», дзе па ходу дзеяння гэтым міфічным персанажам апранаецца Фальстаф. У свядомасці тагачасных насельнікаў Англіі ў Дзікім Паляўнічым увасабляўся дух лесу, эратычны і небяспечны, як сам лес.

Такім чынам, «дзікае паляванне» не было прыдуманае Караткевічам. Але для мяне пакуль што застаецца загадкай, як яно магло стаць яму вядомым. Наколькі можна меркаваць з летапісу ягонай творчасці, ён напісаў першы варыянт гэтай аповесці ў Воршы, на гарышчы пунькі, што і зараз месціцца ля хаты на вуліцы ягонага імя. Тады ён толькі адзін год адвучыўся на філалагічным факультэце расейскага аддзела Кіеўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Шаўчэнкі. Можа быць, ён даведаўся пра гэты міфалагічны сюжэт з пачутых там лекцый ці прачытаных кніжак, або сюжэты з еўрапейскай міфалогіі пераказваліся ў сям'і Караткевічаў? На жаль, цяпер з намі ўжо няма апошняга чалавека, які мог бы адказаць на гэтае ў шэрагу іншых, раней заўчасных, пытанняў, – ягонай сястры Наталлі Сямёнаўны.

Пасля гэтае знаходкі ў мяне з'явілася думка, што Караткевіч мог так хацець, каб чыталі, каб цікавіліся, каб ведалі, і ў ім настолькі шмат да самае смерці заставалася ад таго гарэзлівага аршанскага хлопца, які падземнымі лёхамі прабіраўся на спэктаклі Коласаўскага тэатра ў будынку былога Дома культуры будаўнікоў (цяпер парафіяльны касьцёл Св. Язэпа), што вельмі проста ён мог зашыфраваць у якім-небудзь са сваіх твораў месца аднаму яму вядомага скарба ці свядома зробленай схованкі. А можа – нейкія дужа важныя для яго словы. Прайшло зусім нямнога часу і гэтая здагадка пацвердзілася. Падчас адкрыцця Караткевіцкага пленэру на Дзевінскім возеры Алесь Марачкін распавёў прысутным, сярод якіх пашчасціла прысутнічаць і мне, пра зроблены і давераны яму Караткевічам тайнапіс. Паводле словаў спадара Алеся, прыкладна ў ліпені 1984 года Уладзімір Караткевіч папрасіў яго разам з Алесем Шатэрнікам зрабіць эскіз помніка на магілу кагосці са сваякоў. Па гэтай нагодзе адбылася сустрэча ў майстэрні Шатэрніка, пасля якой усе разам – Караткевіч, Шатэрнік ды Марачкін – выправіліся на могілкі, каб усё паглядзець на месцы. Падчас вяртання з могілак, Караткевіч адвёў Алеся Марачкіна ў бок і сказаў яму прыкладна наступнае: «Ты ж ведаеш мой раман «Чорны замак Альшанскі», які я табе падараваў? Там гаворыцца пра тайнапіс. Дык вось я табе даю свой тайнапіс. Зашыфраваная ў ім сутнасць – вельмі важная для мяне і для нас усіх.» Па гэтых словах Караткевіч даў яму паперачку, дзе ўверсе была канкрэтная адрасацыя гэтага тайнапісу : «Аляксею Марачкіну». Затым ішоў пералік чаргаваных літараў і лічбаў:

«а-3, б-1, в-2, г-2 (загалоўныя), г-1 (у радку), д-3, з-1, е-9, і-3, й-1, к-2, л-2, м-1, н-2, о-2, п-1, р-3, с-1, у-3, ў-1, ц-3, ы-1, ь-1, ю-1, я-1, апостраф-1, кропкі-2, коска-1, працяжнік-1». На заканчэнне ў паперцы, паводле першае публікацыі гэтага дакумента ва ўспамінах Алеся Марачкіна ў зборніку «Вобраз 89» (Мн.: Маст. літ., 1989. – С. 264), пісалася:
«Складзена 22 чэрвеня 84 года. Тэрмінам на 1 (адзін) год.»

Паводле А. Марачкіна, Караткевіч тады яшчэ сказаў, што аніводзін кампутар не зможа расшыфраваць тое, што там было напісана, пакуль ён сам не дасць ключа да шыфра. (Падчас нашае гаворкі спадар Алесь выказваў свае здагадкі адносна месцазнаходжання ключа да гэтага тайнапісу, але няхай гэта застанецца ягоным сакрэтам. А тым часам я хацеў бы падзяліцца ідэяй абвесціць да наступнага юбілею конкурс на расшыфраеанне Караткевіцкага тайнапісу).

Што да магчымага зместу, схаванага ў тайнапісе, то ён, як вынікае з успамінаў спадара Алеся, мусіў мець грамадска-палітычны характар – можа, таму і быў зашыфраваны. Паводле ўспамінаў сучаснікаў, Караткевіч не баяўся палітыкі і забароненых тэмаў. Добрай ілюстрацыяй гэтае асаблівасці ягонае асобы ёсць той факт, што, паводле Алеся Марачкіна, Уладзімір Караткевіч планаваў напісаць раман, галоўным героем якога быў бы, як ён казаў, «апошні бандыт Беларусі». Напраўдзе гэта быў сапраўдны беларускі патрыёт, які разам з аднадумцамі быў у партызанах на Гарадзеншчыне і змагаўся з немцамі. Пасля адступлення немцаў, паглядзеўшы на новыя савецкія парадкі, яны вярнуліся ў лес ды пэўны час наводзілі страх на прадстаўнікоў камуністычных уладаў. Урэшце іх абкружылі і пабралі, а потым судзілі, але нікога не расстралялі. Гэтага чалавека, які быў кіраўніком, заслалі ў Сібір да канца жыцця, але падчас «адлігі» ён адтуль вярнуўся ў Беларусь. Паводле Алеся Марачкіна, Караткевіч быў знаёмы з гэтым чалавекам, які на той момант жыў у Гомелі і працаваў там на дрэваапрацоўчым камбінаце. Будзем спадзявацца, што ў гэтага чалавека засталіся сваякі ці сябры, якія б змаглі пашырыць нашыя веды пра гэты факт Караткевічавае творчае біяграфіі.


Меткі: , ,

Падобнае

    22 каментарыя

    1. Яна Ільіна  
      26/Лістапад/2011 у 10:14

      Цікавы артыкул. Дзякуй, Віктар. Пра тайнапіс, які Караткевіч пакінуў Марачкіну, як ні дзіўна, чую ўпершыню.

    2. torpedonosec  
      27/Лістапад/2011 у 0:31 1

      Что-то в http://slounik.org/153692.html о Короткевиче ни слова.

      С другой стороны, если "Паводле ўспамінаў сучаснікаў, Караткевіч не баяўся палітыкі і забароненых тэмаў". то назвав "сапрауднага беларускага патрыёта" - «апошні бандыт Беларусі» ( а ведь мог сказать "апошни патрыёт Беларуси", тем более один на один или в тесном кругу) - он поставил свой "диагноз" его деятельности. Что не ясно? Нет, продолжают заниматься конспирологией и наводить тень на плетень.
      ------------------
      Напраўдзе гэта быў сапраўдны беларускі патрыёт, які разам з аднадумцамі быў у партызанах на Гарадзеншчыне і змагаўся з немцамі. Пасля адступлення немцаў, паглядзеўшы на новыя савецкія парадкі, яны вярнуліся ў лес ды пэўны час наводзілі страх на прадстаўнікоў камуністычных уладаў. Урэшце іх абкружылі і пабралі, а потым судзілі, але нікога не расстралялі. Гэтага чалавека, які быў кіраўніком, заслалі ў Сібір да канца жыцця, але падчас «адлігі» ён адтуль вярнуўся ў Беларусь.

      Начну с того, что наказание "да канца жыцця" чисто либеральное изобретение. У тоталитаристов в то время был максимум 25 лет. Как бы ни было, но всё же не одно и то же.
      Второе, а где был змагар до войны что не рассмотрел "новыя савецкія парадкі" и пошёл в партизаны? (утверждают, что пик этих порядков пришёлся как раз на довоенное время)
      Третье, если бы они действительно "наводзілі страх на прадстаўнікоў камуністычных уладаў" (казнили, жгли, уничтожали колхозное и государственное имущество), то шлёпнули бы змагара как кирауника непременно. Видимо, так - слегка народ пограбили (бандитизм), поэтому отделались длительными посиделками (тут всегда у Советской власти перекос был).

    3. Сяржук Серабро  
      27/Лістапад/2011 у 15:51 2

      torpedonosec пісаў:

      Третье, если бы они действительно “наводзілі страх на прадстаўнікоў камуністычных уладаў” (казнили, жгли, уничтожали колхозное и государственное имущество), то шлёпнули бы змагара как кирауника непременно.

      З 1947 г. па 1950 г. смяротнае пакаранне было па-сутнасці адмененае.

    4. Volc  
      27/Лістапад/2011 у 17:36 3

      torpedonosec пісаў:

      Второе, а где был змагар до войны что не рассмотрел “новыя савецкія парадкі” и пошёл в партизаны?

      Ну и тупой же ты старикашка - а игде был Городно до войны, а какова была совковая пропоганда, а какие были надежды людей на перемены после этой самой войны? Троль,ёпть.torpedonosec пісаў:

      ч не баяўся палітыкі і забароненых тэмаў”. то назвав “сапрауднага беларускага патрыёта” - «апошні бандыт Беларусі»

      Не переруливай, умник: назвать и написать про "так называемого" (кем, когда, как). Лишь бы нас*ать, вырвав из контекста и перевернув на свой лад. Я и тебя могу назвать "многоуважаемыйнаичестнейшийумнейшийиобразованнейшийвовсеяВитбеске" - то это тож "диагноз" тебе?

    5. лесавік  
      27/Лістапад/2011 у 19:20 4

      @ Volc:
      Не трэба агрэсіі, Носьбіт тарпеды звычайны флюгер, паварочваецца ўслед за ломанай генеральнай дырэктывай. Звычайна чапляўся без прычыны да артыкулаў і здымкаў ксяндза Місевіча, а пасля аб"яднання праваслаўных і каталіцкіх іерархаў супраць секулярнага свету ў кабінеце самі ведаеце чыім не зачапіў чарговы артыкул названага аўтара. Не здольны Носьбіт тарпеды да пэўных абагульненняў, як правіла хаваецца за шматслоўем пазычанага з чужых крыніц тэкста, бракуе яму і выхавання, бо тыкаць у краіне дазволена толькі аднаму чалавеку...У псеўдадоказным азарце дастае з шафы замшэлыя шкілеты нашталт Шушкевіча (размова была пра сучасную падатковую сістэму) Не трэба агрэсіі...

    6. torpedonosec  
      27/Лістапад/2011 у 22:53 5

      Сяржук Серабро пісаў:

      З 1947 г. па 1950 г. смяротнае пакаранне было па-сутнасці адмененае.

      Справедливое замечание. А мы знаем когда его заловили и судили?

      Справочно: Смертная казнь была отменена с 26 мая 1947.
      Но уже в январе 1950 года был издан Указ Президиума ВС СССР от 12.01.1950 «О применении смертной казни к изменникам родины, шпионам, подрывникам-диверсантам», который признал возможным применение смертной казни к поименованным лицам. Кроме того, указом Президиума Верховного Совета СССР от 30 апреля 1954 года смертная казнь была распространена на лиц, совершивших умышленное убийство при отягчающих обстоятельствах.

    7. torpedonosec  
      27/Лістапад/2011 у 23:32 6

      Volc пісаў:

      torpedonosec пісаў:
      Второе, а где был змагар до войны что не рассмотрел “новыя савецкія парадкі” и пошёл в партизаны?
      Ну и тупой же ты старикашка - а игде был Городно до войны, а какова была совковая пропоганда, а какие были надежды людей на перемены после этой самой войны? Троль,ёпть.torpedonosec пісаў:
      ч не баяўся палітыкі і забароненых тэмаў”. то назвав “сапрауднага беларускага патрыёта” - «апошні бандыт Беларусі»
      Не переруливай, умник: назвать и написать про “так называемого” (кем, когда, как). Лишь бы нас*ать, вырвав из контекста и перевернув на свой лад. Я и тебя могу назвать “многоуважаемыйнаичестнейшийумнейшийиобразованнейшийвовсеяВитбеске” - то это тож “диагноз” тебе?

      Ещё один ударившийся на мою голову... Вы сами стукаетесь или вам помогают?

      Второе, а где был змагар до войны что не рассмотрел “новыя савецкія парадкі” и пошёл в партизаны? (утверждают, что пик этих порядков пришёлся как раз на довоенное время) Вот так посыл выглядит полностью!!!
      Не вырывай из контекста 😆

      Не я, а свядомые голосят, что с приходом Советской власти в Западной Белоруссии начались массовые репрессии. А Гродно, если ты не знаешь, с конца сентября 1939 по июнь 1941 был не на Луне, а в составе БССР. Так что же змагар о МР не знал и поэтому пошёл в партизаны? Интересно получается - свядомые нынче знают, а жившие там в то время нет, а поэтому шли в армию или партизанить! Тогда возникает естественный вопрос: А был ли мальчик - А были ли эти самые массовые репрессии? Не придумки ли это свядомых на пути к власти.

      О какой "этой самой" войне речь, после окончания которой змагар рассчитывал на перемены? Видимо об Отечественной. Интересно, на какие такие перемены он надеялся раз о репрессиях был не в курсах (партизанил)? Если змагар предполагал, что после 3 лет оккупации ему на период восстановления народного хозяйства выпишут путёвку в санаторий, то да - он ошибся и разочаровался. Народу пришлось работать засучив рукава и пережить послевоенную голодуху.

    8. torpedonosec  
      27/Лістапад/2011 у 23:42 7

      лесавік пісаў:

      не зачапіў чарговы артыкул названага аўтара.

      Ему кажись Макар ввалил. Хватит. Я же не в стаде стае.

      лесавік пісаў:

      Не трэба агрэсіі…

      Во-во, исключительно в дырочку. Ещё бы чего-нить по существу абвестки и вашему комменту цены бы не было. Интересно, серый проникнется увещеванием или пошлёт состайника нах?

    9. лесавік  
      28/Лістапад/2011 у 20:35 8

      torpedonosec пісаў:

      Ему кажись Макар ввалил

      Нягожа Макаркам прыкрывацца, ці не Ваш допіс далёка запаўночы 14 верасня наконт укладзеных бабак у ахмурылава? Нашкодзілі, дык нечага выкручвацца. А то ненарокам хлопцы са скляпення Чырвонага дома паставяць на Ваш айпішнік метку пра нязгоду з афіцыйным курсам ў дачыненні да каталіцтва ...Прыналежнасць да стаі - гарантыя слабая, для карысці агульнай справы могуць і ахвяраваць каго-небудзь...

    10. torpedonosec  
      29/Лістапад/2011 у 8:58 9

      лесавік пісаў:

      torpedonosec пісаў:
      Ему кажись Макар ввалил
      Нягожа Макаркам прыкрывацца, ці не Ваш допіс далёка запаўночы 14 верасня наконт укладзеных бабак у ахмурылава? Нашкодзілі, дык нечага выкручвацца. А то ненарокам хлопцы са скляпення Чырвонага дома паставяць на Ваш айпішнік метку пра нязгоду з афіцыйным курсам ў дачыненні да каталіцтва …Прыналежнасць да стаі - гарантыя слабая, для карысці агульнай справы могуць і ахвяраваць каго-небудзь…

      Вас там в болоте случаем кикиморы не покусали, а может до полоумия защекотали?
      Своё отношение к попам и их коллегам из других конфессий и участия государства в этом охмурилове я высказал. Что же мне к каждой абвестке на эту тему повторяться как Резонер без передыху про подземный переход и стройку КГБ?

      Кстати, участие Лукашенко в "примирении" (а чего воевали то?) обязанность как главы государства, а то ещё передерётесь на почве религиозных разногласий. Блин, как креститься и в какую сторону смотреть - вот проблема! Но для драчки если надо сойдёт, опробовано!
      ==========
      А вот в пылу дискурса с Макаром гражданин Мисевич про мой уточняющий вопрос о плиточном заводике и труде на нем школьников (кстати, оглашён тем же Макаром) как-то и забыл. Ну что ж, бывает... неформат. Не он первый "забывчивый". Я ж не парюсь.
      ====================
      Да, товарисчь Лесник, вы пожалуйста цитируйте меня (можно ссылку), а то я запарился искать упомянутый вами коммент. Знаете ли "14 верасня далеко заполночь" слабоватые "координаты" для поиска. Я ведь могу по примеру сосайтников дать комент к абвестке за 1 января прошлого года. Что же всё перелопачивать?

      Удачи в ловле блох.

    11. лесавік  
      29/Лістапад/2011 у 20:18 10

      @ torpedonosec:
      Юпітэр, Вы гневаецеся? Значыць, далекаваты ад рацыі...А допіс Ваш Вы ўсё ж пашукайце, час збіраць камяні, а не раскідваць. Кідацца недабратой ва ўсе бакі сабе даражэй, вернецца бумерангам з падвоенай сілай...

    12. Volc  
      29/Лістапад/2011 у 23:10 11

      лесавік пісаў:

      Не трэба агрэсіі…

      А гэта юда разумее без агрэсii? Яна толькi разумее, калi палкай па дзiрцы.
      torpedonosec пісаў:

      А мы знаем когда его заловили и судили?

      Во тупое )))))))))))))))))) А ты пагугли
      torpedonosec пісаў:

      Вы сами

      А ты не заметил, что ты один тута ...стукнутый.....исчо в Дронтах полутабор таких же имеется...и в дурдоме трошки.
      torpedonosec пісаў:

      а где был змагар до войны что не рассмотрел “новыя савецкія парадкі” и пошёл в партизаны?

      Ой, невук ))) а ты историей партизанского руху белорусов пробовал интересоваться, ёлупень старый, что б хош што то размалёвавать? Особливо на Городенщине - какие там были партизаны, как воевали, с кем и почему? И во что это вылилось? И чего им это стоило?
      Иль у тя тока гугля и вика в ж*пе?:-)

    13. torpedonosec  
      30/Лістапад/2011 у 1:15 12

      лесавік пісаў:

      Юпітэр, Вы гневаецеся? Значыць, далекаваты ад рацыі…А допіс Ваш Вы ўсё ж пашукайце, час збіраць камяні, а не раскідваць. Кідацца недабратой ва ўсе бакі сабе даражэй, вернецца бумерангам з падвоенай сілай…

      Ничуть.
      Табе нада ты и иши

    14. torpedonosec  
      30/Лістапад/2011 у 1:32 13

      Volc пісаў:

      torpedonosec пісаў:
      а где был змагар до войны что не рассмотрел “новыя савецкія парадкі” и пошёл в партизаны?
      ===============
      Ой, невук ))) а ты историей партизанского руху белорусов пробовал интересоваться, ёлупень старый, что б хош што то размалёвавать? Особливо на Городенщине - какие там были партизаны, как воевали, с кем и почему? И во что это вылилось? И чего им это стоило?
      Иль у тя тока гугля и вика в ж*пе?:-)

      Учитывая то, что Короткевич "не баяўся палітыкі і забароненых тэмаў”, время когда он назвал последнего ероя "бандитом", то в слово "партизан" (как человек знающий "цену" слову) он вкладывал смысл ТОГО времени, а не НЫНЕШНИЙ.
      Если бы "Последний" был в Армии Крайовой (ныне у свядомых это "партизаны"), то Короткевич бы сказал: "Служил в АК".

      Почему оппам так хочется втянуть авторитетного писателя в свои нациковские игрища? Видимо с кадровой скамейкой ЛИЧНОСТЕЙ совсем туго!

    15. Віктар Сцяпанаў  
      30/Лістапад/2011 у 9:40 14

      @ torpedonosec:
      Дарма Вы, шаноўны, гаворыце пра тое, чаго не ведаеце. Нікому нікуды Караткевіча не трэба ўцягваць. Гэта зараз з яго спрабуюць зрабіць казачніка ў творчасці, ды блазна і п'янтоса ў жыцці. А ён быў гісторыкам па прызванні, і фактычна першым незалежнікам у цалкам тады залежнай Беларусі. І ён разважаў пра лёс нашае краіны на ўзроўні грамадскага дзеяча, і менавіта ён стаяў пры пачатку новага беларускага Адраджэння, нацыянальнай палітычнай думкі. Болей пра гэта тут: http://karatkievicz-by.livejournal.com/44055.html
      Гэта з яго пачаўся новы беларускі нацыяналізм, а ягоная творчасць паспрыяла з'яўленню беларускіх нацыяналістаў. Што цікава, што й дагэтуль спрыяе. Але пра гэта яшчэ напішу.

    16. Litvin  
      30/Лістапад/2011 у 11:30 15

      torpedonosec пісаў:

      то Короткевич бы сказал: “Служил в АК”.

      А вам кто-то здесь сказал про Армию Крайову? Или ваши познания заканчиваются делением на совковых партизан и АК? Иное Вика не даёт?

    17. Макар  
      2/снежань/2011 у 0:37 16

      @ torpedonosec:
      Ты, пакостник, в жизни не нацарапаешь что-либо хоть отдаленно похожее на его произведения.
      Снова нужно в чужое имя свой лыч сунуть.

      Иди пиши на заборах дальше.

    18. torpedonosec  
      2/снежань/2011 у 22:05 17

      Віктар Сцяпанаў пісаў:

      @ torpedonosec:
      Дарма Вы, шаноўны, гаворыце пра тое, чаго не ведаеце. Нікому нікуды Караткевіча не трэба ўцягваць. Гэта зараз з яго спрабуюць зрабіць казачніка ў творчасці, ды блазна і п’янтоса ў жыцці. А ён быў гісторыкам па прызванні, і фактычна першым незалежнікам у цалкам тады залежнай Беларусі. І ён разважаў пра лёс нашае краіны на ўзроўні грамадскага дзеяча, і менавіта ён стаяў пры пачатку новага беларускага Адраджэння, нацыянальнай палітычнай думкі. Болей пра гэта тут: http://karatkievicz-by.livejournal.com/44055.html
      Гэта з яго пачаўся новы беларускі нацыяналізм, а ягоная творчасць паспрыяла з’яўленню беларускіх нацыяналістаў. Што цікава, што й дагэтуль спрыяе. Але пра гэта яшчэ напішу.

      Подскажите, кто и когда из него делал пьянтоса - удавлю!

      Пройдя по ссылке, чуть не упал. Подумал Короткевич с того света в ЖЖ пишет. А это Виктор Степанов себя пиарит.

      Я взял одну цитату из поста, за которую подписуюсь (т.е. согласен с ней) полностью: " – Гісторыя…Мне здаецца, супраць яе больш за ўсё лямантуюць тыя, каму нявыгадна, каб людзі разабраліся ў сённяшнім дні”, – гаворыць ён у рамане “Каласы пад сярпом тваім” вуснамі Віктара Каліноўскага." и почитал "историю" её произнесения, таскать предваряющий монолог:

      "- Старонка гісторыі... Ведаеце, з кім Модзінька вучыўся? З Пушкіным. Ворагі былі. Сварыліся. Афрыканец наш яго, здаралася, і пабіваў. I атрымалася так, што перакрыжоўваліся іхнія шляхі. Адзін за кнігу - і другі за кнігу. Адзін гісторыю пісаць - і другі пісаць. Мяркую, у Модзінькі, хоць ён і нахапаў чыноў, увесь час аставалася пачуццё ўшчэрбнасці, абдзеленасці, падсвядомае жаданне саперніцтва. Ну і пісалі. Адзін свае смярдзючыя кніжачкі, абяцадла для бедных, а другі - "Гісторыю пугачоўскага бунту". Гісторыя - лухта, гісторыя - парахня! То скажыце мне, князь Загорскі, скажыце мне, чаму за гэтую парахню аднаго ўсё жыццё ганялі, застрэлілі ўрэшце і нават пасля смерці баяцца?! I чаму другога за парахню гэтую, за непатрэбшчыну, узвысілі, ступеняў надавалі?
      Закурыў і закашляўся:
      - Чаму б гэта? Калі паны лямантуюць, што ўсё гэта лухта... А, ды што там!.. А вы не думалі,можа, гэта таму, што адзін рабіў усё, каб людзі ад "былой непатрэбшчыны" морды адвярнулі, знайшлі там доказы вечнага свайго рабства, бездапаможнасці, залежнасці ад старэйшых, няздатнасці самім уладкоўваць свой лёс, беднасці мозгам і талентам, слабасці і вечнага глядзення чужымі вачыма. А другі ўсё рабіў, каб паказаць людзям іхнюю сілу, гордую самастойнасць, права на веліч сваёй уласнай думкі, без чаго чалавек не мае права звацца чалавекам. Урэшце гордае права на сваю ўласную дарогу, па якой ты ідзеш, не чакаючы ўзнагароды, а проста так, таму што ты чалавек і таму адчуваеш патрэбу і неабходнасць думаць самому і ісці самому. Бо табе сорамна рабіць іначай. Бо ты проста не ўяўляеш, як гэта так - "іначай"? Бо ты не быдла, каб ісці туды, куды вядуць, а цар прыроды. Не "цар польскі, вялікі князь фінляндскі", а цар сусвету... I таму маеш права сам глядзець на ўсё, сам мацаць, сам узважваць... Вось гак... Паэты, калі яны сапраўдныя паэты, таксама гісторыкі. I не могуць быць іншымі. Гісторыкі думкі, гісторыкі праўды. I таму ў гісторыкаў страляюць часцей, чым, скажам, у членаў сената."

      Очень примечательно (!), что Короткевич устами Калиновский обращается к Пушкину, к истории восстания Пугачева - восстания не национально-освободительного, а восстания против угнетателей вне зависимости от национальности, восстания за освобождения от угнетения, в марксисткой терминологии восстания "классового".

      Наши же националисты и их предтечи с 17 года сознательно национально-освободительную борьбу трактуют только как борьбу за "мову, традыцыи, адзинае государство" и т.п.", умышленно или нет (скорее первое) "забывая" о её сущности. Для этого, если не вникать в суть сочинений Короткевича (а кто ныне его читает, что очень жаль!?), времени когда он формировался как личность и жил , он хороший авторитет и источник "кастрированных от смысла" цитат.

    19. torpedonosec  
      2/снежань/2011 у 22:24 18

      Макар пісаў:

      @ torpedonosec:
      Ты, пакостник, в жизни не нацарапаешь что-либо хоть отдаленно похожее на его произведения.
      Снова нужно в чужое имя свой лыч сунуть.
      Иди пиши на заборах дальше.

      Разве я критиковал Короткевича? Поэтому:

      Непонятый, идите спать! 😆

    20. Віктар Сцяпанаў  
      2/снежань/2011 у 23:24 19

      @ torpedonosec:
      Ня ведаю Вас асабіста, шаноўны, таму буду адказваць коратка і апошні раз -- на дыскусію часу ў мяне няма.
      Піяр мне ня трэба, я чалавек не публічны, і нават гэтая публікацыя з'явілася не зусім па маёй волі (хаця да рэдакцыі прэтэнзіяў не маю, бо, гледзячы па каментарах, пайшла як новая:)).
      Не бачу нічога дзіўнага ў тым, што наш класік з павагаю выказваўся на адрас выдатнага прадстаўніка расейскага і эфіёпскага народаў, якога ён надзвычай добра разумеў у ягоным вострым супрацьстаянні бесчалавечнай і подлай імперскай уладзе.
      Тым болей, што пад Саветамі мы ўсё расейскае вывучалі паперадзе свайго, і, адпаведна, ведалі лепш.
      Гэта тычыцца і самога Караткевіча, які быў выкладчыкам расейскае мовы і літаратуры паводле атрыманае ў Кіеўскім універсітэце спецыяльнасці.
      Ды й "Пушкін" -- гэта не расейскае прозвішча, паходзіць ад беларускае "пушкі" (даследваннем на гэтую тэму займаўся ў свой час адзін са шматлікіх беларускіх Пушкіных), і Караткевіч не мог пра гэта не ведаць, бо надзвычай цікавіўся такімі пытаннямі.
      Штампы ў Вашае галаве пра характар пугачоўскага паўстання, якія пакінула савецкая школа -- гэта Ваша асабістая праблема, хаця нават таго, што Вам выкладалі ў школе, павінна было б хапіць, каб ад іх пазбавіцца.
      Хіба што зраблю пару падказак: прыгадайце нацыянальны склад паўстанцаў, хто такі Салават Юлаеў і тое, што казакі з розных ускраін імперыі на працягу сваёй гісторыі неаднаразова дэманстравалі, што не лічаць сябе расейцамі.

    21. torpedonosec  
      3/снежань/2011 у 0:57 20

      Віктар Сцяпанаў пісаў:

      Піяр мне ня трэба, я чалавек не публічны, і нават гэтая публікацыя з’явілася не зусім па маёй волі (хаця да рэдакцыі прэтэнзіяў не маю, бо, гледзячы па каментарах, пайшла як новая:)).

      Два коммента это круто! 😆
      Тут гомосеков больше челов обсуждали.
      Віктар Сцяпанаў пісаў:

      Не бачу нічога дзіўнага ў тым, што наш класік з павагаю выказваўся на адрас выдатнага прадстаўніка расейскага і эфіёпскага народаў, якога ён надзвычай добра разумеў у ягоным вострым супрацьстаянні бесчалавечнай і подлай імперскай уладзе.
      Тым болей, што пад Саветамі мы ўсё расейскае вывучалі паперадзе свайго, і, адпаведна, ведалі лепш.

      Не имперской власти, как способу управления обществом, был противником Пушкин, а её бесчеловечной сущности..
      Это разные мотивы!!!

      Под Саветами мы изучали историю, в т.ч. историю СССР и как отдельный предмет историю (не факультатив, не в том числе!) БССР.
      Віктар Сцяпанаў пісаў:

      Ды й “Пушкін” — гэта не расейскае прозвішча, паходзіць ад беларускае “пушкі” (даследваннем на гэтую тэму займаўся ў свой час адзін са шматлікіх беларускіх Пушкіных), і Караткевіч не мог пра гэта не ведаць, бо надзвычай цікавіўся такімі пытаннямі.

      Это не более чем одна из версий белорусского Пушкина. Российские придерживаются своей. Даже евреи вмешались в спор за "лидерство".
      Віктар Сцяпанаў пісаў:

      Штампы ў Вашае галаве пра характар пугачоўскага паўстання, якія пакінула савецкая школа — гэта Ваша асабістая праблема, хаця нават таго, што Вам выкладалі ў школе, павінна было б хапіць, каб ад іх пазбавіцца.
      Хіба што зраблю пару падказак: прыгадайце нацыянальны склад паўстанцаў, хто такі Салават Юлаеў і тое, што казакі з розных ускраін імперыі на працягу сваёй гісторыі неаднаразова дэманстравалі, што не лічаць сябе расейцамі.

      Я знал, что вы "споткнётесь" за С. Юлаева и казаков (оставил вам дзирку). Вы же предсказуемы!
      То, что восстание началось на Российских окраинах естественно: сильны местные обычаи, слаба центральная власть и отсюда, как не странно, возрастающий беспредел местных управителей. Но причина восстания не в насильственной руссенизации, христианизации и т.п., а в "С самого 1762 года стороны Логиновской Яицкие казаки начали жаловаться на различные притеснения, ими претерпеваемые от членов канцелярии, учрежденной в войске правительством: на удержание определенного жалования, самовольные налоги и нарушение старинных нрав и обычаев рыбной ловли. Чиновники, посылаемые к ним для рассмотрения их жалоб, не могли или не хотели их удовлетворить. Казаки неоднократно возмущались, и генерал-майоры Потапов и Черепов (первый в 1766 году, а второй в 1767) принуждены были прибегнуть к силе оружия и к ужасу казней. В Яицком городке учреждена была следственная комиссия. В ней присутствовали генерал-майоры Потапов, Черепов, Бримфельд и Давыдов, и гвардии капитан Чебышев. Войсковой атаман Андрей Бородин был отставлен; на его место выбран Петр Тамбовцев; члены канцелярии осуждены уплатить войску, сверх удержанных денег, значительную пеню; но они умели избегнуть исполнения приговора. 20 Казаки не теряли надежды. Они покушались довести до сведения самой императрицы справедливые свои жалобы. Но тайно посланные от них люди были, по повелению президента Военной коллегии графа Чернышева, схвачены в Петербурге, заключены в оковы, и наказаны как бунтовщики. Между тем велено было нарядить несколько сот казаков на службу в Кизляр. Местное начальство воспользовалось и сим случаем, дабы новыми притеснениями мстить народу за его супротивления. Узнали, что правительство имело намерение составить из казаков гусарские эскадроны, и что уже повелено брить им бороду. Генерал-майор Траубенберг, присланный для того в Яицкой городок, навлек на себя народное негодование. Казаки волновались. Наконец, в 1771 году, мятеж обнаружился во всей своей силе." (http://www.magister.msk.ru/library/pushkin/history/pug1.htm#glava01).

      Т.е. восставшие народы признавали власть Москвы, признавали себя как часть России, но стало невыносимо терпеть "местный" произвол. Целью восстания было не отсоединение от Москвы (России), а устранение этого произвола.

      Кстати, как только местная знать получила привилегии вопрос себя исчерпал: "Примерно та же политика проводится по отношению к народностям региона восстания. Указом от 22 февраля 1784 года было закреплено одворянивание местной знати. Татарские и башкирские князья и мурзы приравниваются по правам и вольности к российскому дворянству, включая и право владения крепостными, правда, только мусульманского вероисповедания. Но при этом оставлена попытка закрепостить нерусское население края, башкиры, калмыки и мишари были оставлены на положении военно-служилого населения. Калмыки также переведены на права казачьего сословия.
      В 1775 году казахам разрешено кочевать в пределах традиционных пастбищ, попавших за пределы пограничных линий по Уралу и Иртышу. Но данное послабление пришло в противоречие с интересами расширяющихся пограничных казачьих войск, часть данных земель уже была оформлена в качестве поместий нового казачьего дворянства либо хуторов рядовых казаков. Трения привели к тому, что затихшие было волнения в казахских степях развернулись с новой силой. Предводителем восстания, в итоге продлившегося более 20 лет, выступил участник движения Пугачёва Срым Датов."

      Ну вот: "Приставили к кормушке" и уже казаки стали мочить бывших соратников по восстанию казахов.

      Как видим, национальным угнетением, как причиной восстания" там и не пахло.
      Нацэлита, конечно, его раздувала, но получив от Центра "по чину" успокоилась.

    22. Андрэй Барткевіч  
      7/студзень/2012 у 18:52 21

      Магчыма, Караткевіч збіраўся напісаць пра Янку Раманчука, які партызаніў з 1944 да 1949-га. Праўда, у супрацьнямецкай партызанцы ён не быў. Пасля вызвалення з лагероў працаваў на дрэваапрацоўчым камбінаце, але не ў Гомелі — у Барысаве. Пра гэта згадвалася ў леташняй публікацыі, прысвечанай Раманчуку: http://kamunikat.org/rezystans.html?pubid=17465

    Каментаваць